logo
dividerاعضاء هیئت علمیdividerمریم شهبازی
اعضاء هیئت علمی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران
استادیار- مدیر اداره آموزش پژوهشکده
مریم شهبازی
استادیار- مدیر اداره آموزش پژوهشکده
tel 026-32703536
email m.shahbazi@abrii.ac.ir

نام و نام خانوادگی: مریم شهبازی

مرتبه علمی و پست سازمانی فعلی: پژوهشگر (استادیار)، عضو هیات علمی

بخش تحقیقاتی: فیزیولوژی مولکولی

آدرس و تماس: کرج بلوار شهید فهمیده، محوطه موسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر، پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی

  • معرفی کلی
  • تحقیقات
  • مقالات علمی
  • دستاوردها

دکتر شهبازی دکتری خود را از دانشگاه ژوزف فوریه (گرنوبل) از کشور فرانسه در سال 1387 دریافت نموده­اند. پروژه­های تحقیقاتی متعددی در زمینه فیزیولوژی تنش­های خشکی و شوری در گیاهان زراعی از جمله گندم، جو، گندم دوروم، سورگوم و کلزا توسط ایشان به اجرا درآمده است.

فتوسنتز، زنجیره انتقال الکترون فتوسنتزی با تمرکز بر پلاستوکینون­ها و نقش آن­ها در تعادل اکسیداسیون-احیا در شرایط تنش خشکی و دما در جو، گوجه فرنگی و گیاه مدل آربیدوپسیس از زمینه­ های تحقیقاتی دیگر ایشان است. این پژوهشگر در حال حاضر، در زمینه مطالعه فیزیولوژیک بیوسنتز و تجمع فیکوسیانین، یکی از پیگمان­های فتوسنتزی بسیار باارزش با خواص فلورسانسی و آنتی­اکسیدانی و بهینه­سازی تولید و استخراج آن از جلبک سیانوباکتر به عنوان یک فرآورده زیستی مشغول فعالیت می­باشد.

طرح کلان: افزایش تولید جو در شرایط تنش خشکی با استفاده از راهکارهای بیوتکنولوژی

طرح: ارزیابی شاخص­های فیزیولوژیک و مولکولی موثر در تحمل به تنش خشکی در ژنوتیپ­های مختلف جو

مجری مسئول طرح:مریم شهبازی

مجریان وهمکاران:قاسم حسینی سالکده، زهراسادات شبر، مهرشاد زین العابدینی، محمدرضا غفاری، اکرم غفاری

مجری همکار از موسسه تحقیقات دیم:بهزاد صادق زاده

مجریان همکار از موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر:حمیدرضا نیکخواه، سیدعلی طباطبایی، مهدی زهراوی

دانشجویان: محسن ابوذر، رها عابدینی، امین کریمی، راضیه سرآبادانی تفرشی، علی اکبر قطبی راوندی، ساناز افشاری بهبهانی زاده، رضا کشاورزنیا، معصومه گنجی، یعقوب حسنی نژاد، فرزان لاهوت و زهرا بخت آور

تاریخ خاتمه: اسفند 1395

بیان مسئله و اهداف طرح:

تنش­های محیطی مختلف از جمله خشکی، مهمترین عامل محدود کننده باروری غلات در مناطق خشک و نیمه خشک دنیا هستند که تولید موفق غلات را در این مناطق همواره به مخاطره می‌اندازد. استفاده از ارقامی که آب قابل دسترس را با کارآیی بیشتر مصرف کرده و قادر به تحمل خشکی باشند یک هدف عمده برای افزایش تولید در محیط­های مستعد خشکی است. کشور ایران از جمله کشورهایی است که از لحاظ وضعیت آب و هوایی خشک و نیمه­خشک محسوب می­شود. متوسط بارندگی در کشور در حدود 250 میلی متر است که این میزان یک سوم متوسط بارندگی در جهان می­باشد. گیاه جو در مناطق خشکی که میزان بارندگی بسیار اندک، غیر قابل پیش بینی و متغیر است و عملکرد گندم یا سایر گیاهان رضایت بخش نیست، کشت می­شود و نقش مهمی در تغذیه انسان و دام در این مناطق دارد. جو با سطح زیر کشت بالغ بر یک و نیم میلیون هکتار که سالانه 700 هزار هکتار آن را زراعت جو فاریاب با میانگین عملکرد 3 تن در هکتار تشکیل می­دهد، از عمده محصولات زراعی ایران می­باشد. مهمترین اهداف این طرح عبارتند از:

  • تعیین جایگاه ژن­های مؤثر در صفات تحمل به خشکی بر روی نقشه ژنتیکی جو
  • شناخت ژن­های تحمل به خشکی براساس سازوکارهای فیزیولوژیکی و مولکولی جهت بهره­گیری برای اهداف اصلاحی

اقدامات انجام یافته و نتایج بدست آمده

این طرح مشتمل بر پروژه­های تحقیقاتی در زمینه مطالعات فیزیولوژیکی و ملکولی در پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی به همکاری موسسه تحقیقات دیم و موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر به اجرا درآمده است. در بخش اول طرح به منظور غربال­گری و تعیین میزان تحمل جوهای زراعی، فنوتیپینگ یک جمعیت جو بومی خالص (شامل 140 ژنوتیپ) در مراغه براساس استراتژی­های مهم سازگاری با خشکی و خصوصیاتی شامل تنظیم اسمزی، میزان سبزینگی، دمای کانوپی و نیز صفات مربوط به عملکرد دانه طی دو سال زراعی مورد بررسی قرار گرفته­اند. در این بخش والدین متحمل به تنش خشکی شناسایی مکان­یابی QTLهای مرتبط با تحمل به خشکی جو صورت می­گیرد. در بخش دوم این طرح 3 رقم منتخب جو ( منتخب از آزمایشات مقایسه عملکرد مزرعه­ای قبلی) شامل یک ژنوتیپ حساس، یک ژنوتیپ نیمه حساس و یک رقم متحمل به خشکی و همچنین یک ژنوتیپ جو اسپانتانئوم (وحشی) متحمل به خشکی (منتخب از آزمایشات مزرعه­ای) در فاز رویشی و زایشی در گلخانه مورد ارزیابی قرار گرفتند. این ژنوتیپ­ها از لحاظ صفات مورفولوژیک (ماده خشک ریشه و اندام هوایی، طول و سطح ریشه، تعداد سنبلچه بارور در سنبله و عملکرد دانه)، فیزیولوژیک (مقدار آب نسبی، دمای برگ، هدایت روزنه‌ای، پتانسیل آبی برگ، تنظیم اسمزی) و بیوشیمیایی (میزان پیگمان ها، پرولین و سایر اسمولیت­ها و متابولیت های دیگر) مورد ارزیابی قرار گرفتند. مقایسه همزمان متابولیت­ها و الگوی بیانی پروتئین‌ها و الگوی بیانی miRNA‌های هدف شناسایی شده در این ژنوتیپ های منتخب جو تحت شرایط تنش خشکی منجر به شناسایی ژن‌ها و پروتئین‌های مهم و تاثیرگذار در پاسخ به تنش خشکی خواهد شد و در نهایت ژن های نامزد در تحمل به خشکی جو معرفی می­گردند. همچنین با استفاده از راهکار بیوانفورماتیک به آنالیز داده­های ترانسکریپتوم جو گزارش شده در پاسخ به تنش خشکی موجود در پایگاه­های اطلاعاتی (EST و ریزآرایه) پرداخته شده تا به امیدبخش ترین ژن­های نامزد دخیل در تحمل به خشکی دست یابیم.

بازدید وابسته همکاری های علمی و تکنیکی سفارت فرانسه

 

 

استحصال رنگیزه فیکوسیانین از سویه بومی ‌ریزجلبک اسپیرولینا  Spirulina platensis
 
طرح: تولید فرآورده­های با ارزش از جلبک­ها

پروژه: تولید بهینه فیکوسیانین از سویه بومی جلبک اسپیرولینا در مقیاس آزمایشگاهی و فتوبیوراکتور تخت

مجری پروژه: مریم شهبازی

همکاران: محمد امین حجازی، اکرم غفاری، بهنام نامی

دانشجویان: فرزانه فکرت

تاریخ خاتمه: 1397

بیان مسئله و اهداف طرح:

رنگیزه آبی فیکوسیانین با خواص فلورسنت و آنتی اکسیدانی از جلبک‌های سبزآبی به ویژه اسپیرولینا بدست می‌آید و از سال 2013 در سطح وسیعی در کشورهای مختلف به عنوان رنگ آبی طبیعی مورد استفاده قرار می‌گیرد. بهبود تولید، استخراج و خالص سازی فیکوسیانین می‌تواند دامنه کاربرد آن را به عنوان مکمل غذایی و دارویی افزایش دهد. تولید موفق بیومس جلبک با فیکوسیانین بالا به عوامل متعددی از جمله شرایط رشد جلبک، قابلیت تجمع رنگیزه، تکنولوژی تولید وکارآیی فرآیند پایین دستی بستگی دارد. در دانش فنی حاضر، روش‌های مختلف استخراج شامل شکستن دیواره سلولی به روش‌های فیزیکی مانند شوک اسمزی و انجماد و نیز استفاده از ترکیبات شیمیایی مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. پس از مراحل جداسازی و خالص­سازی و تغلیظ با بهترین و ایمن­ترین روش ازنظر سلامت محصول، رنگیزه فیکوسیانین با قابلیت مصرف غذایی و قابل رقابت با نمونه وارداتی تولید شد. در حال حاضر بهینه­سازی رشد سویه یا سویه های منتخب و تعیین سنتیک رشد و نیز تولید فیکوسیانین و نیز تعیین مکانیسم مولکولی بیوسنتز فیکوسیانین مبتنی بر فناوری امیکس در دست انجام است.

 

بازدید وابسته همکاری های علمی و تکنیکی سفارت فرانسه

طرح/ پروژه­ های جاری:

ردیف

نام طرح / پروژه

1

طرح ارزیابی شاخص­های فیزیولوژیک و مولکولی موثر در تحمل به تنش خشکی در ژنوتیپ­های مختلف جو

2

پروژه تعیین نقشه ارتباطی صفات فیزیولوژیک مرتبط باتحمل خشکی وعملکرد دانه در جو

3

پروژه آنالیزمتابولوم وپروتئوم انتقال مجدد کربوهیدرات­های محلول ساقه درژنوتیپ­های جو تحت شرایط تنش خشکی انتهای فصل

4

پروژه تولید بهینه فیکوسیانین ازسویه بومی جلبک سبزآبی .Spirulina sp درمقیاس آزمایشگاهی و فتوبیوراکتور تخت

5

پروژه مشترک مطالعه ساز وکارهای تحمل به خشکی در ارقام و لاین‌های سورگوم دانه‌ای منتخب از طریق بررسی برخی صفات فیزیولوژیک، بیوشیمیایی و مولکولی

6

پروژه مشترک تاثیرمحیط وژنتیک روی صفت­های آناتومیکی، بیوفیزیکی، بیوشیمیایی و فیزیولوژیکی بذر (Beta vulgaris L) چغندرقند

 

طرح /پروژه ­های خاتمه یافته:

ردیف

نام طرح / پروژه

1

پروژه بررسی miRNA‌های گیاه جو بااستفاده ازتوالی‌یابی باکارآیی بالا درپاسخ به تنش خشکی

2

پروژه بررسی تغییرات محتوای پروتئینی گیاه جو در پاسخ به تنش خشکی با استفاده ازروش پروتئومیکس

 

پروژه بررسی بیوانفورماتیکی ترانسکریپتوم جو در پاسخ به تنش‌ خشکی

3

پروژه ارزیابی تحمل به خشکی و برخی صفات فیزیولوژیک و بیوشیمیایی در ارقام سورگوم دانه‌ای

4

پروژه خانواده ژنی گلوتاتیونS-ترانسفراز (GST) در جو: شناسایی اعضا، بررسی الگوی بیان و فعالیت آنزیمی

5

پروژه مطالعه بیان ژن‌های دی‌هیدرین در برخی ژنوتیپ‌های جو در شرایط تنش خشکی

6

پروژه بررسی بیان ژن‌های نامزد دخیل در تجمع کربوهیدرات‌های محلول در ژنوتیپ های جو در شرایط تنش خشکی

7

پروژه بررسی بیان ژن‌های نامزد دخیل در تجمع کربوهیدرات‌های محلول در ژنوتیپ های گندم در شرایط تنش شوری

8

پروژه بررسی بیان ژن‌های رمزده ترانسپورترهای سدیم (SOS1، HKT1 وNHX1) در دو ژنوتیپ‌ گندم ایرانی با درجات مختلف تحمل شوری

9

پروژه گزینش برای تحمل به خشکی در ژرم پلاسم منتخب جو وحشی اسپانتانئوم براساس شاخص های زراعی، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی

10

پروژه نقش اکسیداز انتهایی پلاستی در تحمل به خشکی جو

11

بررسی اثرات تنش خشکی و جاسمونات بر رشد و برخی پارامترهای فیزیولوژیک ژنوتیپ­های منتخب جو

12

پروژه بررسی بیوشیمیایی و مولکولی اثرات تنش خشکی بر آنزیم­های آنتی­اکسیدان کلیدی در گیاه کلزا

13

پروژه مشترک ارزیابی فنوتیپی صفات موثر در تحمل به خشکی لاین­های نوترکیب جو

14

پروژه تعیین آستانه تحمل به شوری گیاه علوفه­ای سولا

15

پروژه بررسی اثر تاریخ­های مختلف کاشت بر ریزش گل و غلاف  و پدیده اختلال در غلاف بندی در تیپ­های مختلف رشد سویا

16

پروژه ارزیابی تحمل به شوری و خشکی ارقام بومی گندم ایران در منطقه گرگان و گنبد

17

پروژه ارزیابی تحمل به شوری لاین­های گندم دوروم در استان گلستان

18

پروژه تعیین آستانه تحمل به شوری ارقام تجاری کلزا

 

 

  • مقالات مهم چاپ شده در مجلات معتبر بین المللی  (Selected Papers)
  • Ghotbi-Ravandi, A.A., Shahbazi, M., Pessarakli, M. and Shariati M. 2016. Monitoring the photosystem II behavior of wild and cultivated barley in response to progressive water stress and rehydration using OJIP Chlorophyll a fluoresce transient. Journal of Plant Nutrition, Vol. 39, No. 8, 1174–1185.
  • Afshari Behbahanizadeh, S., Akbari, Gh. A., Shahbazi, M., Alahdadi, I., Farahani, L., Tabatabaee, S. A. and Ganji M. 2016. Qualitative and physical properties of barley grains under terminal drought stress condition. Journal of Agricultural Science and Technology. Vol. 18, No 6, p. 1303-1317.
  • Ghotbi-Ravandi, A.A., Shahbazi, M, Shariati M. 2014. Effects of mild and severe drought Stress on photosynthetic efficiency in tolerant and susceptible barley (Hordeum vulgare L.) genotypes. Journal of Agronomy and Crop Science, 200: 403-415.
  • Hoseinian Khoshro, H., Taleei, A., Bihamta, MR. Shahbazi, M., Abbasi A. and Ramezanpour, S.S. 2014. Expression analysis of the genes involved in accumulation and remobilization of assimilates in wheat stem under terminal drought stress. Plant Growth Regulation, 74:165–176.
  • Ghorbani E., Hassani R., Shahbazi, M., Moradi, F. and Sadri, M. 2014. Optimization of extraction yield of Carthamine and Safflower yellow pigments from safflower (Carthamus tinctorious L.) under different treatments and solvent systems. Research Journal of Pharmacognosy (RJP) Vol. 2(1): 17-23.
  • Hasanloo, T., Pazirandeh, M.S., Niknam, V., Shahbazi, M., Ebrahimzadeh Mabood, H., and Ghaffari, A. 2014. Effects of drought and methyl jasmonate on antioxidant activities of selected barley genotypes. Journal of Agrobiology. (Accepted).
  • Hoseinian Khoshro, H., Taleei, A., Bihamta, MR. Shahbazi, M. and Abbasi A. 2013. Expression Analysis of the Genes Involved in Osmotic Adjustment in Bread Wheat (Triticum aestivum L.) Cultivars under Terminal Drought Stress Conditions. Journal of Crop Science and Biotech. (Sep) 16 (3): 173 -181.
  • Raeisi, S., Shahbazi, M., Hezarjaribi E. and Mehravar M. 2013. Responses of Soybean Varieties for Abnormality in Podding in Different Planting Dates. Int. J. Pure Appl. Sci. Technol., 17(1), pp. 93-99.
  • Rezaei, M. K., Shobbar, Z.S., Shahbazi, M., Abedini, R. and Zare S. 2013. Glutathione S-transferase (GST) family in barley: Identification of members, enzyme activity, and gene expression pattern. Journal of Plant Physiology, 170: 1277– 1284.
  • Karami, A., Shahbazi, M., Niknam, V., Shobbar, Z.S., Sarabadani Tafreshi, R., Abedini R. and Ebrahimzadeh Mabood, H. 2013. Expression analysis of dehydrin multigene family across tolerant and susceptible barley (Hordeum vulgare L.) genotypes in response to terminal drought stress. Acta Physiol Plant, 35, 2289-97.
  • Sharbatkhari, M., Galeshi, S., Shobbar, Z.S., Soltani, A., Nakhoda, B. and Shahbazi, M. 2013. Assessment of agro-physiological traits for salt tolerance in drought-tolerant wheat genotypes. International Journal of Plant Production, 7(3): 437-454.
  • Baniaghil, N., Arzanesh, M.H., Ghorbanli, M., Shahbazi, M. 2013. The effect of plant growth promoting rhizobacteria on growth parameters, antioxidant enzymes and microelements of canola under salt stress. Journal of Applied Environmental and Biological Sciences, 3(1): 17-27.
  • Trouillard, M., Shahbazi, M., Moyet, L., Rappaport, F., Joliot, P., Kuntz, M., Finazzi, G. 2012. Kinetic properties and physiological role of the plastoquinone terminal oxidase (PTOX) in vascular plants. Biochimica et Biophysica Acta (BBA) – Bioenergetics, 1817 (12): 2140-2148.
  • Abouzar M., Shahbazi, M., Torabi, S., Nikkhah H.R. and Nadafi S. 2012. Post-anthesis changes in internodes dry matter stem mobilization and their relation to the grain yield of barley (Hordeum vulgare L.). Iranian Journal of Plant Physiology 2(4): 553-557.
  • Amirinejad, M., Akbari, G.A., Baghizadeh, A., Allahdadi, I. and Shahbazi M. 2012. Study the effect of foliar application on quantitative and qualitative Yield of Cumin (Cuminum cyminum) under water Stress. Iranian J Pharmaceutical researches, 11 (2), supplement 1: 308.
  • Mostafa M., Shahbazi M., Khazaei A. and Daneshian J. 2012. Effect of post-flowering water stress on yield and physiological characters of grain sorghum genotypes. Iranian Journal of Plant Physiology, 2 (1): 233-239.
  • Shahbazi M., Gilbert M. Labouré A. M. and Kuntz. 2007. Dual roles of Plastid Terminal Oxidase in Tomato. Plant Physiology, 145, 691–702.

 

  • تهیه پروتکل کارآمد و کاربردیاستحصال رنگیزه با ارزش فیکوسیانین ازسویه بومی ‌ریزجلبک اسپیرولینا، آماده تجاری سازی
  • ثبت اختراع "فرآیند استخراج و خالص‌سازی رنگدانه‌های  Carthamin  و  Safflower yellow  از گیاه گلرنگ جهت استفاده در صنایع غذایی و نساجی" سازمان ثبت اسناد واملاک کشور، اداره کل مالکیت صنعتی، دفتر تجاری سازی سازمان تحقیقات کشاورزی.
  • معرفی ژنهای نامزد دخیل در تحمل به خشکی جو
  • طراحی و ایجاد پایگاه داده ژن­های پاسخ دهنده به تنش خشکی جو
  • محقق نمونه استان گلستان  سال1381. مقام تشویق کننده رئیس سازمان کشاورزی استان گلستان.
  • محقق نمونه کشور سال1377. مقام تشویق کننده وزیر کشاورزی.
  • انتشار مقالات متعدد تحقیقاتی در مجلات معتبر ملی و بین المللی
  • ارایه سخنرانی­های متعدد کلیدی و تحقیقاتی در کنفرانس­های معتبر ملی و بین­المللی
© تمامی حقوق برای پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی محفوظ است.طراحی شده توسط طراحی سایت داتک